“Bizim düşmanımız cehalet, zaruret, ihtilaftır. Bu üç düşmana karşı; san’at, marifet, ittifak silâhıyla cihad edeceğiz.” Divan-ı Örfi Hutbe-i Şamiyeden:Ben bu zaman ve zeminde, beşerin hayat-ı içtimaiye medresesinde ders aldım ve bildim ki: Ecnebiler, Avrupalılar terakkide istikbale uçmalarıyla beraber bizi maddî cihette kurûn-u vustâda durduran ve tevkif eden altı tane hastalıktır. O hastalıklar da bunlardır: Birincisi: … Okumaya devam et Avrupa’ya karşı bizi geri bırakan altı hastalığın altı tedavisi. (Toplumsal hastalıklar ve tedavileri)